Wina lecznicze – zapomniana forma medycyny roślinnej.
Historia ludzkości nierozerwalnie splata się z historią wina. Od starożytności wino było nie tylko napojem codziennym czy rytualnym, ale także ważnym środkiem leczniczym. Arabscy lekarze, a także tacy klasycy jak Hipokrates, Galen czy Pliniusz, otwarcie wychwalali jego właściwości zdrowotne. Również współczesna nauka potwierdza, że wino – stosowane rozsądnie – może pełnić rolę aktywnego czynnika wspierającego zdrowie i profilaktykę chorób.
Wino jako rozpuszczalnik substancji leczniczych
W dziejach zielarstwa wino było jednym z najczęściej stosowanych menstruów, czyli rozpuszczalników służących do wyciągania z roślin ich substancji czynnych. Preparaty te nazywano winami leczniczymi (vina medicata) lub winami leczonymi.
W Europie i Stanach Zjednoczonych najczęściej wykorzystywano do tego celu:
- sherry (wino oficjalne farmakopei),
- porto,
- maderę,
- malagę,
- teneryfę,
- claret (wino czerwone typu bordoskiego).
Dlaczego właśnie wino?
Nasi przodkowie zauważyli, że wino:
- rozpuszcza substancje słabo lub wcale nierozpuszczalne w wodzie,
- stabilizuje wyciągi roślinne i spowalnia ich psucie,
- działa łagodniej niż czysty alkohol rektyfikowany,
- zawiera alkohol w „złagodzonej” formie, naturalnie związanej z innymi składnikami wina.
Wina lecznicze należą do najstarszych form preparatów galenowych. Są to roztwory wodno-alkoholowe otrzymywane z różnych roślin, w których wino pełni zarówno funkcję:
- nośnika substancji aktywnych,
- jak i łagodnego środka konserwującego.
W porównaniu z nalewkami alkoholowymi:
- działają łagodniej na układ nerwowy,
- są lepiej tolerowane przez osoby wrażliwe,
- częściej wykazują działanie tonizujące i wzmacniające niż ostro pobudzające.
Dlaczego wina lecznicze wyszły z użycia?
Zanik popularności win leczniczych miał kilka przyczyn:
- brak standaryzacji zawartości alkoholu w winach handlowych,
- rozwój farmacji przemysłowej i standaryzowanych nalewek,
- ograniczenia prawne (np. okres prohibicji w USA),
- dążenie do maksymalnej precyzji farmakologicznej kosztem form tradycyjnych.
Mimo to autorzy dawnych tekstów podkreślają, że utrata win leczniczych była również stratą jakościową, bo preparaty te niosły coś więcej niż same substancje czynne – niosły „ducha” roślin i naturalnej fermentacji.
Unikalna relacja wina z ciałem, umysłem i duchem
Jednym z kluczowych wątków jest różnica między winem a czystym alkoholem.
Wino:
- zawiera naturalne kwasy, cukry, olejki lotne i sole mineralne,
- jest metabolizowane przez organizm łagodniej,
- mniej „uderza” w układ nerwowy i narządy wewnętrzne,
- sprzyja lepszemu przyswajaniu i wydalaniu alkoholu.
Czysty alkohol:
- działa ostrzej,
- może „obijać” wątrobę, serce i mózg,
- przy regularnym nadużywaniu prowadzi do poważnych szkód zdrowotnych.
Autorzy jasno podkreślają: każdy alkohol nadużywany szkodzi, ale prawdziwe, dobrej jakości wino oddziałuje na organizm zupełnie inaczej niż alkohol destylowany.
Wino w rekonwalescencji i chorobach przewlekłych
Tradycyjnie wino było stosowane:
- w okresach osłabienia i rekonwalescencji,
- przy wyczerpaniu fizycznym i psychicznym,
- w chorobach przewlekłych powodujących utratę sił,
- przy anemii,
- przy dolegliwościach trawiennych.
Czerwone wino uznawano za bardziej wzmacniające niż białe, a wina musujące bywały stosowane pomocniczo przy chorobie lokomocyjnej i nudnościach.
Skład i właściwości win
Poza alkoholem wino zawiera m.in.:
- cukry,
- garbniki,
- kwasy organiczne (jabłkowy, winowy),
- sole mineralne (np. winian potasu),
- olejki lotne odpowiedzialne za aromat („bukiet”).
To właśnie te składniki sprawiają, że wino działa nie tylko jako nośnik alkoholu, ale jako złożona substancja biologiczna, której działanie różni się w zależności od:
- rodzaju winogron,
- sposobu fermentacji,
- gleby i klimatu,
- metody produkcji.
Wina lecznicze dziś – powrót do korzeni
Współczesne zielarstwo coraz częściej wraca do:
- win macerowanych ziołami,
- win tonizujących,
- win wzmacniających układ trawienny, nerwowy czy krążeniowy.
Stosowane rozsądnie, w niewielkich dawkach i jako element terapii roślinnej, wina lecznicze mogą być wartościowym uzupełnieniem naturalnych metod wspierania zdrowia.
Leave a Comment